nautil logo czarne

Artykuły

Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych

Obraz przedstawia różnorodną grupę osób z różnymi niepełnosprawnościami, włączając zarówno widoczne, jak i niewidoczne, współdziałających w harmonijnym, inkluzywnym środowisku społecznościowym. Widoczne są elementy takie jak wózki inwalidzkie, język migowy i technologie wspomagające. Na pierwszym planie znajduje się osoba na wózku inwalidzkim, a obok niej stoją osoby porozumiewające się językiem migowym. W tle widoczne są symbole dostępności, takie jak podjazdy dla wózków i tablice w alfabecie Braille'a. Atmosfera obrazu jest pozytywna, pełna kolorów i gościnności, co oddaje ducha inkluzywności i wsparcia społecznościowego.

Trzeciego grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych. Jest to święto ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1992 roku. Jego celem jest przybliżenie społeczeństwu problemów, z którymi zmagają się na co dzień osoby z różnymi niepełnosprawnościami, oraz zachęcenie do podjęcia działań mających na celu niwelowanie barier architektonicznych, komunikacyjnych i społecznych. Planowane są projekty mające uwrażliwiać i zwiększać świadomość społeczną, a także działania umożliwiające pełne uczestnictwo tych osób w życiu społecznym, kulturalnym, gospodarczym i politycznym.

W tym dniu podkreśla się też znaczenie Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych, która została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w 2006 roku, a ratyfikowana przez Polskę 6 września 2012 roku, oraz zagwarantowanego przez nią prawa do wolności, życia rodzinnego i prywatnego, równego dostępu do budynków użyteczności publicznej, transportu, ochrony zdrowia, oraz dostępu do informacji i edukacji.

Do poprawy jakości życia osób ze szczególnymi potrzebami powinna się przyczynić ich większa samodzielność i niezależność, którą mogą osiągnąć, funkcjonując w otwartym i niedyskryminującym społeczeństwie. Zasady projektowania uniwersalnego, spełnianie wytycznych związanych z dostępnością architektoniczną oraz cyfrową, ma służyć nie tylko osobom z długotrwałą, potwierdzoną odpowiednim dokumentem niepełnosprawnością, ale wszystkim, ponieważ każdy człowiek na jakimś etapie życia może mieć utrudniony dostęp do różnych produktów i usług. Dostępność jest potrzebna wszystkim – na co dzień nie zastanawiamy się nad tym, komu szczególnie mają służyć konkretne rozwiązania, i korzystamy z takich rzeczy jak windy, rozsuwane drzwi, komendy głosowe w smartfonach, napisy do filmów, słuchamy audiobooków oraz informacji głosowych podawanych na dworcach i lotniskach. Podjazdy, windy i obniżone krawężniki są potrzebne nie tylko osobom poruszającym się na wózku, ale też rodzicom z wózkami dziecięcymi oraz osobom, które okresowo utraciły sprawność i poruszają się o kulach. Z kolei takie opcje jak powiększenie czcionki czy zmiana kontrastu lub jasności wyświetlacza mogą być pomocne dla osób starszych oraz przydadzą się, gdy przebywamy w słonecznym miejscu pozbawionym cienia.

Dzięki szeroko rozumianej dostępności społeczeństwo staje się bardziej włączające i otwarte na potrzeby wszystkich osób, niezależnie od poziomu ich sprawności. Dokumentem zawierającym wymogi związane z dostępnością wybranych produktów i usług jest Europejski Akt o Dostępności (EAA, European Accessibility Act). Celem tej dyrektywy jest ułatwienie dostępu do podstawowych produktów i usług potrzebnych do swobodnego funkcjonowania jak największej liczbie osób. Wytyczne mają przełożyć się na dostępność instytucji publicznych oraz podmiotów sektora prywatnego. Do dnia 28 czerwca 2025 roku producenci oraz usługodawcy powinni się dostosować do przepisów, ponieważ od tego dnia będą obowiązywały omawiane przepisy. Obecnie trwają prace nad projektem ustawy o zapewnianiu spełniania wymogów dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze.

Należy pamiętać o tym, że konkretną społeczność tworzą ludzie, i to od nich zależy w dużej mierze to, czy osoby mające szczególne potrzeby nie czują się dyskryminowane ze względu na swój stan zdrowia i poziom sprawności fizycznej. Likwidowanie barier architektonicznych oraz przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu jest bardzo ważne, ale najtrudniejsza jest walka z krzywdzącymi stereotypami i barierami społecznymi.